Ý nghĩa của xét nghiệm Anti – CCP – PGS Hà Hoàng Kiệm

Rate this post

Ý nghĩa của xét nghiệm Anti – CCP (Cyclic Citrullinated Peptide Antibody)

PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm, BV 103

Tên khác : CCP Antibody; Citrulline Antibody; Anti-citrulline Antibody; Anti-cyclic Citrullinated Peptide; Anti-CCP; ACPA

Tên chính : Cyclic Citrullinated Peptide Antibody

Xét nghiệm liên quan : Rheumatoid Factor (RF), Tốc độ máu lắng (ESR), Protein phản ứng C (CRP), Kháng thể kháng nhân (ANA: Antinuclear Antibody), xét nghiệm dịch khớp (Synovial Fluid Analysis)

Kháng thể kháng CCP ( Anti-CCP ) là tự kháng thể được sản xuất bởi mạng lưới hệ thống miễn dịch, nó trực tiếp chống lại peptide citrullinated vòng. Citrulline là chất được sản xuất tự nhiên trong khung hình trong quy trình chuyển hóa arginine, arginine là một acid amin. Tuy nhiên, trong 1 số ít trường hợp, việc quy đổi từ arginine thành citrulline lại sản sinh ra những cấu trúc trung gian tạo thành một vòng tuần hoàn được gọi là peptide citrullinated. Sự biến đổi này và sự sản xuất kháng thể CCP thường xảy ra ở những người bị viêm khớp dạng thấp ( RA-Rhumatoid Arthritis ). Người ta suy đoán rằng sự hình thành CCP hoàn toàn có thể đóng một vai trò trong quy trình viêm tự miễn thấy trong những khớp của những người bị viêm khớp dạng thấp. Các xét nghiệm phát hiện kháng thể CCP và giám sát kháng thể CCP trong máu giúp ích chẩn đoán bị viêm khớp dạng thấp .
Viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn mạng lưới hệ thống mạn tính gây viêm, đau, cứng khớp, và phá hoại khớp, thường thấy ở khớp bàn tay, bàn chân và những khớp khác khắp khung hình. Nó hoàn toàn có thể tác động ảnh hưởng đến bất kỳ ai ở bất kể tuổi nào, nhưng nó thường tăng trưởng trong độ tuổi từ 40 và 60, và khoảng chừng 75 % những người bị tác động ảnh hưởng là phụ nữ. Quá trình diễn biến của viêm khớp dạng thấp và tiên lượng của nó là đổi khác. Nó hoàn toàn có thể tăng trưởng và tiến triển chậm hoặc nhanh gọn. Nó hoàn toàn có thể thuyên giảm ở một số ít người và, trong một số ít ít, nó hoàn toàn có thể tiến xa hơn. Nếu không điều trị, viêm khớp dạng thấp hoàn toàn có thể rút ngắn tuổi thọ của một người hoàn toàn có thể trong vòng vài năm, nhiều người bị tàn tật gây tác động ảnh hưởng đến thao tác .
Có rất nhiều chiêu thức điều trị có sẵn để giảm thiểu những biến chứng của viêm khớp dạng thấp, nhưng nó nhờ vào vào việc chẩn đoán đúng chuẩn và khởi đầu điều trị trước khi tổn thương khớp tăng trưởng đáng kể. Yếu tố dạng thấp ( RF ) là xét nghiệm máu chính được sử dụng để phát hiện viêm khớp dạng thấp và phân biệt nó với những loại viêm khớp do quy trình viêm khác. Tuy nhiên, độ nhạy và độ đặc hiệu của RF không lý tưởng, nó hoàn toàn có thể âm tính trong những người có tín hiệu lâm sàng của viêm khớp dạng thấp và dương thế ở những người không có. Các nghiên cứu và điều tra đã chỉ ra rằng những xét nghiệm kháng thể CCP có độ nhạy và độ đặc hiệu là bằng hoặc tốt hơn so với RF và có nhiều năng lực dương thế với viêm khớp dạng thấp sớm .
Năm 2010, tiêu chuẩn phân loại viêm dạng khớp của Trường cao đẳng Thấp khớp Mỹ ( ACR ) gồm có những xét nghiệm kháng thể ACCP, cùng với RF, như thể một phần của tiêu chuẩn để chẩn đoán viêm khớp dạng thấp. Theo ACR, kháng thể ACCP hoàn toàn có thể được phát hiện trong khoảng chừng 50-60 % những người có viêm khớp dạng thấp sớm, sớm nhất là 3-6 tháng sau khi mở màn có triệu chứng. Phát hiện và chẩn đoán viêm khớp dạng thấp sớm được cho phép những bác sĩ khởi đầu điều trị tích cực của thực trạng này, giảm thiểu những biến chứng kèm theo và tổn thương mô .

Nguyên lý định lượng

Hiện nay, anti-CCP trong huyết thanh được định lượng bằng kỹ thuật định lượng miễn dịch hóa phát quang ( electrochemiluminescence immunoassay – “ ECLIA ” ) bằng máy nghiên cứu và phân tích miễn dịch Elecsys – Cobase

Chỉ định xét nghiệm

Xét nghiệm anti-CCP không được khuyến nghị sử dụng như thể một xét nghiệm sàng lọc, nó được chỉ định trong những trường hợp sau :
+ Được chỉ định cùng với xét nghiệm RF để giúp chẩn đoán viêm khớp dạng thấp .
+ Cũng được chỉ định tiếp sau một xét nghiệm RF ( – ) tính, nhưng bệnh nhân có những triệu chứng lâm sàng như đau khớp và viêm khớp đối xứng, làm cho người thầy thuốc hoài nghi bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp .
+ Cũng hoàn toàn có thể được chỉ định để giúp nhìn nhận sự tiến triển viêm khớp dạng thấp ở những bệnh nhân viêm khớp không đặc hiệu, có 1 số ít triệu chứng lâm sàng gợi ý nhưng không hội đủ những tiêu chuẩn của một viêm khớp dạng thấp .

Giá trị bình thường:

Giá trị của anti-CCP huyết tương người khỏe mạnh thông thường là < 17 U / mL ) ; những giá trị anti-CCP ≥ 17 U / mL được coi là ( + ) tính . Đối với bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, với ngưỡng tối ưu ( optimal cut-off ) của anti-CCP là 17 U / mL, độ nhạy của xét nghiệm là 67,4 % và độ đặc hiệu là 97,0

Ý nghĩa lâm sàng

Về nguyên tắc, những tác dụng thu được cần phải được nhìn nhận trong sự phối hợp với những triệu chứng lâm sàng [ 1, 3, 4, 5 ] .
+ Nếu cả anti-CCP ( + ) tính và RF ( + ) tính, bệnh nhân nhiều năng lực bị viêm khớp dạng thấp và hoàn toàn có thể bệnh đang tiến triến nặng hơn .
+ Nếu anti-CCP ( + ) tính nhưng RF ( – ) tính và những triệu chứng lâm sàng bộc lộ bị viêm khớp dạng thấp, bệnh nhân hoàn toàn có thể bị viêm khớp dạng thấp quy trình tiến độ sớm hoặc viêm khớp dạng thấp sẽ tiến triển trong tương lai. Theo một điều tra và nghiên cứu ở Hoa Kỳ, khoảng chừng 95 % những bệnh nhân có anti-CCP ( + ) tính sẽ tiến triển thành viêm khớp dạng thấp trong tương lai .
+ Nếu anti-CCP ( – ) tính nhưng RF ( + ) tính và những triệu chứng lâm sàng biểu lộ bị viêm khớp dạng thấp, bệnh nhân hoàn toàn có thể bị viêm khớp dạng thấp hoặc bị một số ít những viêm khác .

+ Nếu cả anti-CCP và RF đều (-) tính, ít có khả năng bệnh nhân bị viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, việc chẩn đoán viêm khớp dạng thấp chủ yếu dựa vào lâm sàng, do đó viêm khớp dạng thấp có thể được chẩn đoán với các triệu chứng lâm sàng điển hình ngay cả khi các kháng thể tự miễn (-) tính.

Một điều cần quan tâm nữa là khi phối hợp giữa những xét nghiệm chẩn đoán viêm khớp dạng thấp như anti-CCP, RF, máu lắng và CRP trong chẩn đoán, ở những bệnh nhân đã được chẩn đoán viêm khớp dạng thấp, những xét nghiệm anti-CCP và RF ( đã ( + ) tính ) không cần làm lại nữa. Để theo dõi sự tiến triển của viêm khớp dạng thấp và nhìn nhận hiệu suất cao điều trị, chỉ cần theo dõi máu lắng và CRP theo thời hạn là đủ .
Xét nghiệm kháng thể CCP hoàn toàn có thể được chỉ định cùng hoặc sau xét nghiệm yếu tố dạng thấp ( RF ) để giúp chẩn đoán viêm khớp dạng thấp và để nhìn nhận mức độ nghiêm trọng và tiên lượng bệnh. Kháng thể CCP cũng hoàn toàn có thể được chỉ định để giúp nhìn nhận sự tiến triển của viêm khớp dạng thấp ở những người bị viêm khớp, không phân biệt – những người có những triệu chứng bệnh nhưng chưa phân phối tiêu chuẩn của ACR cho viêm khớp dạng thấp. Theo ACR, khoảng chừng 95 % những người có kháng thể CCP dương sẽ cung ứng những tiêu chuẩn của viêm khớp dạng thấp trong tương lai .

Khi nào được chỉ định?

Xét nghiệm kháng thể CCP đa phần được chỉ định cùng với xét nghiệm RF khi một người nào đó có tín hiệu và triệu chứng hoàn toàn có thể là do viêm khớp trước đó không được chẩn đoán hoặc đã được chẩn đoán viêm khớp không phân biệt. Nó hoàn toàn có thể được chỉ định như một thử nghiệm tiếp theo xét nghiệm RF âm tính khi những tín hiệu và triệu chứng lâm sàng dẫn cho những bác sĩ hoài nghi viêm khớp dạng thấp. Viêm khớp dạng thấp thường tác động ảnh hưởng đến nhiều khớp đối xứng. Các tín hiệu và triệu chứng hoàn toàn có thể gồm có :
Phổ biến nhất là đau, nóng, sưng những khớp bàn tay và cổ tay

    Đau đôi khi ảnh hưởng đến khuỷu tay, cổ, vai, hông, đầu gối, và/hoặc bàn chân
    Độ cứng của các khớp bị ảnh hưởng trong buổi sáng và cải thiện trong ngày
    Mệt mỏi

Sốt
Phát triển nốt sần dưới da, đặc biệt quan trọng là ở khuỷu tay
Một cảm xúc stress ( không dễ chịu )

Kết quả xét nghiệm có ý nghĩa gì?

Khi những người có tín hiệu và triệu chứng của viêm khớp và dương thế cho cả hai xét nghiệm kháng thể CCP và RF, thì rất có năng lực là họ có viêm khớp dạng thấp và có năng lực là bệnh của họ hoàn toàn có thể tiến triển nặng. Khi một người dương thế với kháng thể CCP nhưng âm tính với RF, hoặc có mức độ thấp của cả hai, và có tín hiệu lâm sàng cho thấy viêm khớp dạng thấp, thì có năng lực là họ có viêm khớp dạng thấp sớm hoặc là họ sẽ tăng trưởng viêm khớp dạng thấp trong tương lai .
Khi một cá thể có âm tính với kháng thể CCP nhưng có một RF dương thế, thì những tín hiệu và triệu chứng lâm sàng là rất quan trọng trong việc xác định liệu họ có viêm khớp dạng thấp hoặc một số ít thực trạng viêm khác. Khi một người nào đó âm tính với cả kháng thể CCP và RF, thì họ ít có năng lực có viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên cần phải nhấn mạnh vấn đề, viêm khớp dạng thấp là một chẩn đoán lâm sàng và hoàn toàn có thể được triển khai trong trường hợp không có xét nghiệm dương thế với kháng thể .

Điều gì khác nên biết?

Xét nghiệm kháng thể CCP là tương đối mới. Nó ngày càng được sử dụng thoáng đãng nhưng lúc bấy giờ vẫn còn ít được nhu yếu so với xét nghiệm RF .
Kháng thể CCP hiếm khi được tìm thấy trong tình trạng tự miễn khác như bệnh lupus, bệnh Graves và hội chứng Sjogren, và hiếm khi hoàn toàn có thể được phát hiện trong nhiễm siêu vi như viêm gan C .

Câu hỏi thường gặp

1. Tất cả mọi người nên được xét nghiệm kháng thể CCP ?
Kháng thể CCP không được khuyến nghị như một xét nghiệm sàng lọc như RF, tốt nhất là sử dụng để nhìn nhận cá thể có tín hiệu lâm sàng cho thấy viêm khớp dạng thấp hoặc đã được chẩn đoán là viêm khớp không phân biệt .
2. Kháng thể CCP khi nào sẽ biến mất ?

Như tự kháng thể khác, một khi được phát triển bởi hệ thống miễn dịch của cơ thể, mức độ của Anti CCP có thể dao động theo thời gian nhưng sẽ không biến mất.

3. Bác sĩ có thể chỉ định những xét nghiệm khác để đánh giá viêm khớp dạng thấp không?

Bác sĩ có thể chọn để chỉ định một xét nghiệm bổ xung khác như tốc độ máu lắng (ESR) và/hoặc protein phản ứng C (CRP), xét nghiệm phát hiện viêm, hoặc cũng có thể xét nghiệm số lượng bạch cầu (CBC), một dấu hiệu của viêm và kiểm tra tình trạng thiếu máu, một tình trạng phổ biến ở những người bị viêm khớp dạng thấp. Để biết thông tin thêm, phân tích dịch khớp có thể được thực hiện. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu thử nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA). Một ANA âm giúp loại trừ bệnh viêm khớp hệ thống như lupus ban đỏ và viêm khớp khác; ANA có thể dương tính trong một phần ba số bệnh nhân viêm khớp dạng thấp.

PGS.TS. Hà Hoàng Kiệm

CHIA SẺ BÀI VIẾT

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.