Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị | Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Rate this post

Thoái hóa cột sống: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị


15/11/2021

Về lý thuyết, cột sống bị thoái hóa là một trong những hệ lụy thường gặp của tuổi già. Tuy nhiên, trong những năm qua, bệnh lý này đang có xu hướng trẻ hóa bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Chính vì vậy, tự trang bị kiến thức đủ và đúng về thoái hóa cột sống có thể giúp mọi người chủ động hơn trong việc phát hiện, kiểm soát và điều trị hiệu quả, đồng thời hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ bệnh xảy ra.

Cột sống đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động thể chất thường ngày của một người, đồng thời góp phần giảm tải áp lực bằng cách chống đỡ trọng lượng cơ thể. Việc chống đỡ áp lực quá lớn hoặc diễn ra trong thời gian dài sẽ khiến lớp sụn khớp, phần xương dưới sụn cũng như đĩa đệm cột sống bị tổn thương, bào mòn dẫn đến thoái hóa.

Thoái hóa cột sống là gì?

Thoái hóa cột sống là tình trạng khi lớp sụn khớp mòn dần, các đầu xương đốt sống sẽ trực tiếp ma sát với nhau khi cơ thể vận động và gây viêm, từ đó dẫn đến sưng bao hoạt dịch khớp và khô khớp do dịch khớp tiết ra bị hạn chế. Ngoài ra, sự ma sát của các đầu xương còn góp phần hình thành gai xương tại đây. Gai xương phát triển quá mức lại tiếp tục cọ xát gây ảnh hưởng đến xương đốt sống, rễ thần kinh và các mô mềm xung quanh. (1)

thoái hóa cột sống

Cấu tạo của cột sống gồm 33 đốt sống xếp chồng lên nhau. Trong đó :

  • Dễ bị thoái hóa nhất là các đốt sống L1 – L5 nằm ở khu vực thắt lưng nên còn được gọi là thoái hóa cột sống thắt lưng.
  • Đoạn đốt sống C5 – C7 cũng rất dễ bị thương tổn dẫn đến bào mòn. Tình trạng này gọi là thoái hóa cột sống cổ.

Ngoài ra, tuy không thường xảy ra nhưng những đốt sống ngực ( T1 – T12 ) vẫn có rủi ro tiềm ẩn bị thoái hóa.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết thoái hóa đốt sống

Hầu hết bệnh nhân đều có bộc lộ đau nhức không dễ chịu. Tùy theo vị trí đốt sống bị thoái hóa mà những cơn đau ở mỗi trường hợp sẽ không giống nhau, ví dụ như :

  • Thoái hóa cột sống thắt lưng: người bệnh thường cảm thấy đau ở vùng lưng dưới, mông, bẹn và sau đùi. Nếu không được kiểm soát tốt, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến bắp chân, cẳng chân và cả bàn chân.
  • Thoái hóa cột sống cổ: khu vực cổ, vai, lưng trên và lưng giữa (đôi khi) đau nhức khó chịu. Khi bệnh trở nặng, cơn đau còn có thể lan xuống cánh tay, bàn tay và thậm chí là các ngón tay. Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể bị đau đầu thường xuyên.
  • Thoái hóa cột sống ngực: tình trạng đau nhức thường bắt đầu ở vùng lưng giữa và có thể lan đến vùng cổ – vai và cánh tay. Bên cạnh đó, các cơn đau còn dễ khởi phát khi người bệnh chúi người về trước hoặc thực hiện động tác gập người.

Mặt khác, những cơn đau nhức tương quan đến thoái hóa đốt xương sống còn có chung 1 số ít đặc thù như :

  • Cơn đau có xu hướng trở nặng khi bệnh nhân vận động (đặc biệt là những động tác như vặn người, cúi người sâu, nâng vật nặng…), nhưng lại thuyên giảm khi họ nghỉ ngơi.
  • Tình trạng đau nhức lại xảy ra nếu thời gian người bệnh nghỉ vận động quá lâu.

Các dấu hiệu và triệu chứng khác

Bên cạnh những cơn đau không dễ chịu, thoái hóa cột sống còn có năng lực gây ra nhiều triệu chứng, tín hiệu khác. Chúng gồm có :

  • Cột sống cứng và kém linh hoạt, đặc biệt là vào sáng sớm hoặc sau khi người bệnh ngồi lâu, gây khó khăn cho việc duy trì tư thế tốt.
  • Có âm thanh “lạo xạo, lục cục” mỗi khi bệnh nhân cúi người hoặc ưỡn ngực, thường liên quan đến tình trạng khô khớp do thiếu dịch nhờn.
  • Người bệnh có xu hướng gù hoặc cong vẹo cột sống.
  • Khu vực có đốt sống bị viêm có thể sưng đau và mềm, ấm khi sờ vào.

Nguyên nhân gây thoái hóa xương cột sống

Xương đốt sống bị thoái hóa đa phần là hệ lụy của tuổi tác và thực trạng thương tổn lâu ngày tại cấu trúc cột sống ( 2 ). Đây cũng là nguyên do bệnh thường xảy ra ở những người :

  • Cao tuổi (tầm 50 – 60 trở lên)
  • Bị vẹo cột sống
  • Thường xuyên tham gia các hoạt động thể thao dễ va chạm ở lưng, cổ dẫn đến chấn thương
  • Có tiền sử bị gãy đốt sống, chấn thương nghiêm trọng hoặc phẫu thuật ở lưng

cột sống bị thoái hóa

Bên cạnh đó, một số ít yếu tố dưới đây cũng hoàn toàn có thể góp thêm phần dẫn đến quy trình bào mòn sụn khớp ở cột sống, gồm có :

Thoái hóa đĩa đệm cột sống

Đĩa đệm nằm giữa hai đốt sống liền kề chịu nghĩa vụ và trách nhiệm hấp thụ xung động từ những hoạt động giải trí thường ngày tác động ảnh hưởng lên cột sống, từ đó góp thêm phần giảm xóc và tương hỗ cột sống hoạt động giải trí linh động. Nếu đĩa đệm bị thoái hóa, công dụng giảm xóc cũng sẽ suy giảm theo. Khi đó, áp lực đè nén ảnh hưởng tác động lên cột sống lại càng tăng, từ từ gây thương tổn nặng nề tại đây và dẫn đến thoái hóa. Theo BS.CKI Trần Xuân Anh tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình thuộc Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Thành Phố Hồ Chí Minh, những đĩa đệm ở cổ và thắt lưng thường dễ bị thoái hóa nhất, do đây là những khu vực cột sống thường phải hoạt động nhiều và chống đỡ áp lực đè nén nặng nề. Ngoài ra, không riêng gì thoái hóa đĩa đệm gây ra thoái hóa cột sống mà đôi lúc, những khớp đốt xương sống bị bào mòn cũng khiến đĩa đệm bị thoái hóa.

Thừa cân, béo phì

Chống đỡ khối lượng khung hình là một trong những tính năng của cột sống. Điều này cũng đồng nghĩa tương quan với việc cân nặng càng tăng, áp lực đè nén những đốt sống phải gánh càng lớn. Một số chuyên viên cho rằng rủi ro tiềm ẩn thoái hóa cột sống thắt lưng ở người thừa cân, béo phì cao gấp 5 lần người thông thường. Ngoài ra, thực trạng chỉ số BMI ≥ 30 ( béo phì ) còn tương quan đến yếu tố viêm mạng lưới hệ thống dạng nhẹ góp thêm phần tăng trưởng thoái hóa xương sống.

Giới tính

Nồng độ estrogen thấp trong thời kỳ mãn kinh hoàn toàn có thể tác động ảnh hưởng xấu đi đến sức khỏe thể chất xương khớp của phụ nữ, góp thêm phần thôi thúc quy trình thoái hóa xương cột sống xảy ra. Đây cũng là nguyên do vì sao rủi ro tiềm ẩn thoái hóa đốt sống, đơn cử hơn là ở vị trí thắt lưng, ở phụ nữ thường cao hơn đàn ông, đặc biệt quan trọng với độ tuổi 50 trở lên.

Bệnh thoái hóa cột sống có di truyền không?

Không ít chuyên viên cho rằng thoái hóa cột sống có tính di truyền. Sự hiện hữu của một số ít gene hoàn toàn có thể góp thêm phần :

  • Làm tăng nguy cơ phá vỡ lớp sụn khớp cột sống ở người trẻ tuổi
  • Gây biến dạng cấu trúc xương khớp, tạo điều kiện cho quá trình thoái hóa dễ dàng xảy ra

Thoái hóa cột sống có nguy hiểm không?

Nếu không được trấn áp và điều trị hiệu suất cao kịp thời, những đốt xương sống bị thoái hóa hoàn toàn có thể kéo theo hàng loạt biến chứng nghiêm trọng xảy ra ( 3 ). Trong đó, phổ cập nhất là :

Gai cột sống

Khi lớp sụn khớp bị bào mòn, cơ thể sẽ tiến hành cơ chế tự chữa lành thương tổn bằng cách kích thích gai xương hình thành tại đây. Sự phát triển của gai cột sống không chỉ làm biến dạng đầu xương đốt sống mà còn có khả năng ảnh hưởng đến mô mềm và rễ thần kinh xung quanh.

Thoát vị đĩa đệm

Như đã được đề cập ở trên, thoái hóa cột sống cũng có thể gây tổn thương đĩa đệm. Mỗi đĩa đệm đều có phần nhân nhầy bao bọc bởi lớp bao xơ bên ngoài. Khi lớp bao bên ngoài bị rách hoặc nứt do tổn thương, nhân nhầy sẽ thoát ra và khiến đĩa đệm trượt khỏi vị trí ban đầu, dẫn đến tình trạng thoát vị đĩa đệm.

Trong một số ít trường hợp hiếm gặp, thoát vị đĩa đệm còn hoàn toàn có thể ảnh hưởng tác động lên đám rối thần kinh đuôi ngựa ( cauda equina ), dẫn đến biến chứng mất trấn áp ruột, bàng quang hoặc thậm chí còn là rối loạn công dụng tình dục.

Chèn ép rễ thần kinh

Gai xương và đĩa đệm bị thoát vị có năng lực chèn vào những rễ thần kinh gần đó gây đau và tê ngứa tay chân, đôi lúc còn dẫn đến một số ít yếu tố nghiêm trọng hơn như :

  • Đau thần kinh tọa
  • Hội chứng cổ vai gáy
  • Thương tổn thần kinh vĩnh viễn gây tàn phế

Một số biến chứng khác

Bệnh nhân bị thoái hóa xương sống đôi lúc còn phải đương đầu với những yếu tố như :

  • Đau đầu, chóng mặt do các động mạch gần đốt sống bị chèn ép
  • Chèn ép tủy sống dẫn đến đau yếu tứ chi, vận động khó khăn hoặc thậm chí là liệt

Quy trình chẩn đoán thoái hóa đốt sống

Thông thường, quy trình chẩn đoán thoái hóa đốt xương sống sẽ gồm các bước như sau:

Kiểm tra sức khỏe tổng quát

Trước tiên, bệnh nhân cần cho bác sĩ biết :

  • Các triệu chứng khó chịu xảy ra ở đâu, bắt đầu từ khi nào
  • Cường độ cũng như tần suất diễn ra của các triệu chứng
  • Cuộc sống hàng ngày bị ảnh hưởng ra sao
  • Điều gì khiến cho các triệu chứng trở nặng
  • Bệnh sử gia đình

Sau đó, những chuyên viên sẽ triển khai nhìn nhận sức khỏe thể chất toàn diện và tổng thể cũng như cột sống bằng cách :

  • Kiểm tra tổng quát tư thế và vùng da xung quanh khu vực bị ảnh hưởng
  • Dùng tay để kiểm tra các mô mềm cũng như các cơ bị co thắt (nếu có)
  • Kiểm tra từng đoạn đốt sống
  • Đánh giá biên độ vận động của các khớp liên quan
  • Kiểm tra phản xạ thần kinh

Những thông tin do bệnh nhân phân phối cùng với tác dụng kiểm tra sức khỏe thể chất tổng quát hoàn toàn có thể giúp bác sĩ thu hẹp nguyên do khiến người bệnh đau nhức không dễ chịu. Tuy nhiên, để xác lập một người có bị thoái hóa xương sống không, những chuyên viên hoàn toàn có thể chỉ định thêm xét nghiệm hình ảnh và một vài xét nghiệm bổ trợ khác.

Chẩn đoán thoái hóa cột sống bằng xét nghiệm hình ảnh

Các chiêu thức này thường dùng để nhìn nhận mức độ nghiêm trọng của thực trạng thoái hóa, đồng thời loại trừ những nguyên do khác gây đau lưng và cổ ( 4 ). Chúng hoàn toàn có thể kể đến như :

  • Chụp X-quang: giúp kiểm tra khe khớp, tình trạng của đĩa đệm và sự hiện diện của gai xương
  • Chụp CT: cung cấp hình ảnh về cột sống, đĩa đệm cũng như gai xương chi tiết hơn so với phim X-quang
  • Chụp MRI: giúp bác sĩ quan sát các mô mềm, bao gồm cơ bắp, đĩa đệm cột sống, dây chằng và gân
  • Chụp cắt lớp vi tính phát xạ đơn (SPECT): thường kết hợp với chụp CT để xác định cụ thể vị trí cột sống đang bị tổn thương

Xét nghiệm chuyên sâu

Mặc dù những xét nghiệm máu hay hút dịch tủy sống không hề phát hiện hay nhìn nhận thực trạng thoái hóa cột sống nhưng chúng vẫn được bác sĩ chỉ định nhằm mục đích loại trừ những yếu tố sức khỏe thể chất như viêm đốt sống, nhiễm trùng hoặc ung thư.

Thoái hóa cột sống có chữa khỏi được không?

Một trong những điều cần được người bệnh chú ý quan tâm là lúc bấy giờ, không có cách nào hoàn toàn có thể chữa khỏi thoái hóa cột sống trọn vẹn. Thay vào đó, những chiêu thức hiện tại hầu hết tập trung chuyên sâu vào việc :

  • Giảm đau
  • Cải thiện khả năng vận động
  • Làm chậm quá trình thoái hóa

Ngoài ra, những bác sĩ sẽ nhìn nhận nhiều yếu tố ( mức độ thoái hóa, bệnh sử cá thể … ) trước khi đề xuất kiến nghị hướng điều trị hiệu suất cao, tương thích cho từng trường hợp đơn cử.

Những phương pháp điều trị thoái hóa cột sống thường gặp

Các lựa chọn chữa trị thoái hóa đốt xương sống thông dụng gồm có :

Điều trị không phẫu thuật

Sử dụng thuốc kê toa

Bác sĩ sẽ nhìn nhận lối sống, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng thoái hóa cũng như bệnh sử của bệnh nhân trước khi kê toa bất kể đơn thuốc nào. Để hạn chế tác dụng phụ của thuốc, người bệnh nên báo với bác sĩ về những loại thuốc đang dùng, gồm có cả vitamin và chất bổ sung, thực phẩm công dụng. Nhìn chung, những loại thuốc thường được dùng trong điều trị thoái hóa cột sống hoàn toàn có thể kể đến như sau :

  • Paracetamol đem lại hiệu quả trong việc giảm đau nhức khó chịu và ít tác dụng phụ. Tuy nhiên, thuốc không có tác dụng giảm sưng viêm.
  • Nhóm thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs), ví dụ như ibuprofen, naproxen… có tác dụng giảm đau và giảm sưng viêm. Tuy nhiên, cần lưu ý đôi khi thuốc có thể gây tác dụng phụ ảnh hưởng đến dạ dày, thận và tim mạch.
  • Thuốc giảm đau tại chỗ dạng kem, gel, thuốc xịt hoặc miếng dán có thể ít tác dụng phụ hơn so với thuốc dạng uống. Mặc dù vậy, một số tác dụng ngoài ý muốn vẫn có khả năng xảy ra khi sử dụng thuốc.
  • Thuốc giãn cơ giúp khắc phục tình trạng co cứng cơ ở bệnh nhân thoái hóa cột sống. Tuy vậy, hiệu quả này chỉ mang tính tạm thời.
  • Thuốc giảm đau opioid thường chỉ dành cho người bệnh bị đau lưng cấp tính hoặc không đáp ứng với các thuốc khác do nhóm thuốc này có tính gây nghiện, đồng thời có thể kéo theo một vài phản ứng phụ ảnh hưởng đến nhận thức và hệ tiêu hóa.

Tập vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là yếu tố không hề thiếu trong mọi phác đồ điều trị thoái hóa đốt sống. Chăm chỉ tập luyện đều đặn với cường độ thích hợp hoàn toàn có thể giúp tăng cường sức mạnh và cải tổ tính linh động ở những cơ vùng cổ, sống lưng. Điều này có tính năng tương hỗ duy trì tính năng của cột sống, đồng thời giảm bớt áp lực đè nén lên đĩa đệm cũng như những khớp đốt sống, qua đó thuyên giảm những triệu chứng thoái hóa. Các bác sĩ thường khuyến khích bệnh nhân nên tập với chuyên viên vật lý trị liệu chuyên nghiệp để được tương hỗ thiết kế xây dựng chương trình rèn luyện tương thích giúp nâng cao sức bền, tăng biên độ hoạt động và cải tổ sức khỏe thể chất tổng thể và toàn diện. Ngoài ra, người bệnh cũng nên liên tục duy trì thói quen tập luyện này ở nhà sau khi chương trình tập vật lý trị liệu kết thúc.

Một số phương pháp điều trị nội khoa khác

Bên cạnh việc dùng thuốc và tập vật lý trị liệu, bệnh nhân cũng hoàn toàn có thể tìm đến sự trợ giúp từ những giải pháp dưới đây để trấn áp và đẩy lui những triệu chứng đau nhức, tê cứng không dễ chịu tương quan đến thoái hóa cột sống, ví dụ như :

  • Kích thích thần kinh bằng xung điện qua da (TENS)
  • Trị liệu thần kinh cột sống (chiropractic)
  • Châm cứu
  • Xoa bóp, massage
  • Tiêm khớp (corticosteroid, tế bào gốc, huyết tương giàu tiểu cầu PRP…)

Phẫu thuật cột sống

Đây hoàn toàn có thể xem là lựa chọn điều trị ở đầu cuối, thường được chỉ định trong những trường hợp sau :

  • Bệnh nhân không đáp ứng tốt với phác đồ điều trị nội khoa và phục hồi chức năng sau ba tháng
  • Người bệnh có biểu hiện bị chèn ép rễ thần kinh hoặc tủy sống
  • Bệnh nhân có dấu hiệu trượt đốt sống độ 3 – 4
  • Đĩa đệm bị thương tổn nặng nề, cần được thay đĩa đệm nhân tạo
  • Đau thần kinh tọa lâu ngày hoặc hẹp ống sống nghiêm trọng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày

điều trị thoái hóa cột sống bằng phẫu thuật

Nguyên nhân những chuyên viên ít khi đề xuất kiến nghị chữa thoái hóa cột sống bằng phẫu thuật là do giải pháp điều trị xâm lấn này hoàn toàn có thể gây ra một vài biến chứng nguy khốn cho người bệnh sau đó, ví dụ điển hình như xuất huyết nội, nhiễm trùng và thậm chí còn là tổn thương thần kinh vĩnh viễn … Để khắc phục những điểm yếu kém trên, lúc bấy giờ những bác sĩ đầu ngành trong nghành cơ xương khớp ở Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã vận dụng thành công xuất sắc kỹ thuật mổ nội soi tiên tiến và phát triển trong chiêu thức phẫu thuật cột sống. Bằng cách giảm thiểu khoanh vùng phạm vi xâm lấn, giải pháp phẫu thuật nội soi cột sống tại Bệnh viện Tâm Anh hoàn toàn có thể giúp bệnh nhân :

  • Hạn chế rủi ro phát sinh biến chứng hậu phẫu
  • Bớt đau, ít chảy máu
  • Dễ chăm sóc, vệ sinh vết mổ
  • Đẩy nhanh quá trình phục hồi
  • Duy trì biên độ vận động của cột sống sau ca mổ

Các biện pháp hỗ trợ điều trị, khắc phục tại nhà

Mệt mỏi là điều khó tránh khỏi khi bệnh nhân liên tục phải đương đầu với thực trạng đau nhức dai dẳng tương quan đến thoái hóa cột sống. Một vài giải pháp khắc phục dưới đây hoàn toàn có thể tương hỗ người bệnh cải tổ chất lượng đời sống hàng ngày, ví dụ điển hình như :

  • Chườm ấm và chườm lạnh
  • Chú trọng chất lượng giấc ngủ
  • Xây dựng thói quen vận động – nghỉ ngơi hợp lý
  • Thay đổi và duy trì cân nặng khỏe mạnh

Bài tập chữa thoái hóa đốt sống

Tập thể dục không riêng gì giúp cải tổ năng lực hoạt động cũng như tính linh động của những đốt sống mà còn góp thêm phần ngăn ngừa thừa cân, béo phì. Các bài tập tương hỗ chữa thoái hoá cột sống thường được bác sĩ khuyến khích hoàn toàn có thể kể đến như :

  • Tư thế cây cầu
  • Tư thế rắn hổ mang
  • Bài tập co giãn cơ lưng
  • Bài tập xoay cổ

Thoái hóa đốt sống kiêng gì và ăn gì?

Thực tế, chú trọng việc nên ăn gì và kiêng gì khi bị thoái hóa cột sống không có công dụng điều trị yếu tố sức khỏe thể chất này. Tuy nhiên, xem xét bổ trợ và hạn chế một số ít thực phẩm trong khẩu phần ăn mỗi ngày sẽ đem lại quyền lợi trong việc làm chậm quy trình thoái hóa, duy trì cân nặng khỏe mạnh và tăng cường sức khỏe thể chất tổng thể và toàn diện.

Các thực phẩm được khuyến khích bổ sung thường sẽ là những thực phẩm giàu vitamin C, D và canxi, ví dụ như:

  • Cá béo (cá thu, cá hồi…)
  • Quả bơ
  • Ngũ cốc nguyên hạt
  • Ớt chuông

Bên cạnh đó, người bệnh cần hạn chế dùng thực phẩm, món ăn chứa nhiều đường, chất béo bão hòa hoặc carbs tinh luyện.

Phòng ngừa thoái hóa đốt xương sống

Cột sống bị thoái hóa theo thời hạn là hệ quả tất yếu không hề ngăn ngừa. Tuy nhiên, sớm phát hiện những triệu chứng thoái hóa cột sống và đảm nhiệm điều trị hiệu suất cao ngay từ đầu hoàn toàn có thể giúp ngưng trệ bệnh tiến triển, đồng thời hạn chế rủi ro đáng tiếc phát sinh biến chứng. Bên cạnh đó, mọi người cũng cần :

  • Thay đổi các tư thế xấu khi hoạt động cũng như nghỉ ngơi
  • Cố gắng rèn luyện thể chất với các bài tập tốt cho cột sống
  • Tránh những tư thế, hoạt động khiến cột sống quá tải
  • Đi khám cột sống định kỳ hoặc bất kỳ lúc nào có biểu hiện đau lưng, cổ bất thường, đặc biệt là những người thường xuyên lao động nặng

Tuy không thể phòng ngừa hay điều trị tận gốc thoái hóa cột sống nhưng hiểu rõ về tình trạng sức khỏe này có thể giúp bệnh nhân kiểm soát bệnh cũng như các triệu chứng khó chịu tốt hơn, qua đó cải thiện chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.