Điều trị sỏi niệu quản

Rate this post

Bài viết được viết bởi Bác sĩ Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park

Sỏi niệu quản gây ra những cơn đau dữ dội cho người bệnh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Có rất nhiều phương pháp điều trị sỏi niệu quản như: tán sỏi ngoài cơ thể, nội soi tán sỏi niệu quản ngược dòng tán sỏi, lấy sỏi qua da, phẫu thuật nội soi tán sỏi, mổ mở lấy sỏi.

Bạn đang đọc: Điều trị sỏi niệu quản

1. Đặc điểm sỏi niệu quản

Sỏi niệu quản (SNQ) hình thành khi sỏi thận di chuyển xuống và dừng lại ở một vị trí bất kỳ ở niệu quản, thường gặp ở những vị trí hẹp tự nhiên của niệu quản như chỗ nối bể thận và niệu quản, đoạn niệu quản bắt chéo mạch máu vùng chậu hoặc đoạn niệu quản đổ vào bàng quang. SNQ sớm ảnh hưởng đến chức năng thận nếu bị bế tắc lâu ngày. Hấu hết những SNQ kích thước nhỏ hơn 5mm sẽ được tống xuất tự nhiên theo dòng nước tiểu ra ngoài.

Yếu tố quan trọng tiên lượng năng lực sỏi chuyển dời xuống bàng quang là size và vị trí của sỏi. SNQ càng gần bàng quang càng dễ chuyển dời ra ngoài. Phần lớn SNQ sẽ vận động và di chuyển xuống bàng quang trong vòng 4 – 6 tuần. Do đó, sỏi size ≤ 5 mm thường được điều trị nội khoa, ngược lại cần can thiệp lấy sỏi dữ thế chủ động .
Hình ảnh tổn thương đường tiết niệu do sỏi niệu quản

2. Triệu chứng

Triệu chứng điển hình của SNQ là cơn đau quặn thận do sỏi di chuyển trong niệu quản, gây tắc nghẽn dòng nước tiểu từ thận xuống niệu quản, sự tăng áp lực đột ngột trong đài bể thận sẽ khởi phát cơn đau. Cơn đau dữ dội, vùng hông lưng lan xuống bụng dưới, cường độ tăng dần và không có tư thế giảm đau. Trong cơn đau thường kèm cảm giác buồn nôn hoặc nôn ói. Các triệu chứng khác có thể gặp bao gồm: tiểu máu, tiểu nhiều lần và tiểu gắt buốt.

Sốt hoặc nước tiểu đục là dấu hiệu nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Trường hợp này cần phải được điều trị khẩn cấp do nguy cơ nhiễm khuẩn nặng và ảnh hưởng nghiêm trọng chức năng thận.

Đôi khi người bệnh không thấy gì không bình thường, ngoại trừ có cảm xúc mỏi sống lưng mỗi khi thao tác nặng .

3. Chẩn đoán

Chẩn đoán lâm sàng dựa vào đặc thù cơn đau của bệnh nhân : đau vùng hông sống lưng hoặc cơn đau quặn thận nổi bật .

  • Siêu âm: là phương tiện ban đầu gợi ý chẩn đoán sỏi niệu quản với dấu hiệu thận ứ nước và niệu quản giãn. Siêu âm thường thấy SNQ ở đoạn 1/3 trên và 1/3 dưới của niệu quản.
  • X-quang hệ tiết niệu (KUB): có thể phát hiện SNQ trong khoảng 60-80% trường hợp, ngoại trừ các loại sỏi không cản quang như sỏi axit uric, cysteine.
  • Chụp cắt lớp vi tính (MSCT): là phương tiện tốt nhất chẩn đoán SNQ, giúp xác định vị trí, kích thước, độ cản quang sỏi và mức độ tắc nghẽn với độ chính xác lên đến 96%.

tư thế xquang hệ tiết niệu không chuẩn bị

4. Các phương pháp điều trị sỏi niệu quản

Các yếu tố tương quan đến quyết định hành động điều trị nội khoa hay can thiệp lấy sỏi dữ thế chủ động gồm có :

  • Kích thước sỏi: sỏi < 5mm đều có thể di chuyển tự nhiên ra ngoài;
  • Mức độ đau trên lâm sàng;
  • Mức độ tắc nghẽn và chức năng thận;
  • Tình trạng nhiễm khuẩn.

4.1. Điều trị cấp cứu

SNQ gây viêm thận bể thận cấp tính, người bệnh đau hông lưng kèm sốt lạnh run cần phải giải quyết tắc nghẽn cấp cứu với mở thận ra da hoặc đặt thông niệu quản và phối hợp với kháng sinh điều trị thích hợp. Khi tình trạng nhiễm khuẩn được giải quyết thì mới can thiệp lấy sỏi.

Ngoài ra, chỉ định cấp cứu còn được thực thi trong những trường hợp sỏi niệu quản gây ùn tắc với tổn thương thận cấp tính ( công dụng thận suy giảm năng ) .

Điều trị cơn đau quặn thận: thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) là thuốc được lựa chọn đầu tiên. Có thể phối hợp với các thuốc giảm đau khác như paracetamol hoặc morphin để kiểm soát cơn đau tốt hơn.

Tăng liều thuốc ngủ

4.2 Điều trị nội khoa

Chỉ định điều trị nội khoa khi sỏi còn nhỏ, đường kính ≤ 10 mm, sỏi nhẵn, bờ rõ nét, tính năng thận thông thường, có năng lực theo dõi sát bệnh nhân. Thời gian theo dõi điều trị nội khoa trong khoảng chừng từ 4-6 tuần .Nguyên tắc điều trị là tạo điều kiện kèm theo để sỏi chuyển dời ra ngoài bằng cách trấn áp đau với thuốc giảm đau, chống co thắt. Ngoài ra, người bệnh cần uống nhiều nước trung bình khoảng chừng 3L nhập mỗi ngày. Truyền dịch khi người bệnh có nôn ói nhiều hoặc nhiễm khuẩn nặng .Điều trị tống xuất sỏi với thuốc ức chế alpha hoặc Nifedipin trong trường hợp sỏi ở đoạn 1/3 dưới niệu quản .

4.3 Điều trị ngoại khoa

Chỉ định can thiệp ngoại khoa khi:

  • Sỏi niệu quản > 1cm;
  • SNQ có nhiễm khuẩn đường tiết niệu ;
  • Không đáp ứng với giảm đau;
  • Điều trị nội khoa thất bại;
  • Ảnh hưởng chức năng thận (suy thận, sỏi NQ/thận độc nhất, sỏi niệu quản hai bên).

4.3.1 Tán sỏi ngoài cơ thể

Bác sĩ sẽ điều khiển máy tán sỏi, máy phát ra những xung chấn động từ bên ngoài cơ thể người bệnh, định vị bằng X-quang hoặc siêu âm hướng vào vị trí có sỏi trong thận. Những sóng xung động này sẽ phá sỏi vỡ thành các mảnh nhỏ và di chuyển theo nước tiểu đi ra ngoài cơ thể. Phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể hiệu quả với không quá cứng (< 1000 HU) và sỏi nằm ở đoạn trên của niệu quản.

Tán sỏi ngoài cơ thể
Ưu điểm của giải pháp này là không đau, không tổn thương thận, không cần nằm viện, tỷ suất sạch sỏi lên tới > 80 % .

4.3.2 Nội soi niệu quản ngược dòng tán sỏi

Ống nội soi niệu quản kèm theo đầu phát tia laser được đưa vào niệu quản qua đường tiểu. Sỏi niệu quản được nhìn thấy trên màn hình hiển thị và nguồn năng lượng laser được sử dụng để phá sỏi thành nhiều mảnh nhỏ và gắp ra ngoài .
Sỏi thận
Ưu điểm của chiêu thức này là không đau, ít tổn thương, xuất viện trong vòng 24 giờ, không có vết mổ, hiệu suất cao sạch sỏi cao > 90 %. Mổ Ruột bảo đảm an toàn, tuy nhiên cũng hoàn toàn có thể gặp một vài biến chứng như nhiễm khuẩn đường tiết niệu, tiểu máu, hẹp niệu quản .

4.3.3 Phẫu thuật nội soi lấy sỏi

Bác sĩ phẫu thuật đưa dụng cụ nội soi vào trong cơ thể thông 3 lỗ nhỏ trên hông lưng của bệnh nhân để lấy sỏi. Phương pháp phẫu thuật nội soi lấy sỏi thường dùng khi có sỏi lớn ở niệu quản.

Phẫu thuật nội soi lấy sỏi
Ưu điểm là tỷ suất sạch sỏi cao > 95 %, ít tổn thương .Bệnh nhân phải nằm viện 1 – 2 ngày, hoàn toàn có thể gặp một số ít những biến chứng như nhiễm trùng vết mổ, chảy máu vết mổ, đi tiểu có máu, rò rỉ nước tiểu .

4.3.4 Lấy sỏi qua da

Bác sĩ chọc 1 kim từ ngoài da vào thận dưới hướng dẫn siêu âm hoặc X-quang. Theo đường chọc dò này, bác sĩ dùng một bộ dụng cụ để nong rộng ra tạo đường hầm vào thận và dùng một ống soi thận nhỏ quan sát, tán sỏi và lấy ra ngoài khung hình. Phương pháp này thường được sử dụng cho những bệnh nhân có sỏi lớn ở 1/3 trên niệu quản .
Lấy sỏi qua da
Ưu điểm : đau vết mổ ít và tỉ lệ sạch sỏi cao .Người bệnh hoàn toàn có thể gặp biến chứng như : nhiễm khuẩn, chảy máu, tụ dịch quanh thận, tổn thương những cơ quan lân cận …

4.3.5 Mổ mở lấy sỏi

Phương pháp này lúc bấy giờ ít dùng do vết mổ dài, đau vết mổ, thời hạn phục sinh lê dài, vận dụng cho trường hợp sỏi niệu quản phức tạp hoặc thất bại với những chiêu thức điều trị khác .

5. Dự phòng sỏi tái phát

Lượng nước nhập

Lượng nước nhập: 2,5 – 3,0 lít / ngày
Uống mỗi 2 – 4 giờ
Đi tiểu: 2,0 – 2,5 lít/ngày
Thức uống có pH trung tính

Chế độ ăn

Ăn kiêng (tránh tiêu thụ lượng lớn vitamin).
Ăn nhiều rau và chất xơ.
Lượng calcium: 1000 – 1200 mg/ngày
Hạn chế muối: 4 – 5g/ngày
Hạn chế protein động vật 0,8 – 1,0g/kg/ngày.

Lối sống

BMI: 18 – 25 kg/m2
Hoạt động thể lực, cân bằng lượng nước mất

Để sớm phát hiện sỏi niệu quản, bạn nên kiểm tra sức khỏe tổng quát thường xuyên. Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có các gói Khám sức khỏe tổng quát phù hợp với từng độ tuổi, giới tính và nhu cầu riêng của quý khách hàng với chính sách giá hợp lý, bao gồm:

  • Gói khám sức khỏe tổng quát Vip
  • Gói khám sức khỏe tổng quát tiêu chuẩn

Kết quả khám của người bệnh sẽ được trả về tận nhà. Sau khi nhận được tác dụng khám sức khỏe thể chất tổng quát, nếu phát hiện những bệnh lý cần khám và điều trị sâu xa, Quý khách hoàn toàn có thể sử dụng dịch vụ từ những chuyên khoa khác ngay tại Bệnh viện với chất lượng điều trị và dịch vụ người mua tiêu biểu vượt trội .

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.