Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh ung thư hay không?

Rate this post

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thị Hoàng Hà – Bác sĩ hóa sinh khoa Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Hiện nay, nhiều người muốn phát hiện sớm bệnh ung thư ngay từ giai đoạn đầu để có cách điều trị kịp thời nhưng đồng thời lại băn khoăn làm cách nào để thực hiện điều đó. Có nhiều ý kiến cho rằng trong giai đoạn này cần đi xét nghiệm máu. Vậy xét nghiệm máu có giúp chúng ta phát hiện sớm được ung thư hay không?

1. Xét nghiệm máu có phát hiện được bệnh ung thư hay không?

Xét nghiệm máu giúp chúng ta tìm ra các dấu ấn ung thư, đó là các protein đặc biệt, do tế bào ung thư sinh ra hoặc các hormon (ví dụ ung thư gan là AFP, ung thư đại tràng là CEA, ung thư tụy CA19-9, ung thư phổi là CYFRA 21, ung thư buồng trứng là CA 125…)

Xét nghiệm máu tìm gen gây ung thư: Đây là một phương pháp rất mới vì có quan điểm cho rằng ung thư là do đột biến gen gây ra, ví dụ xét nghiệm máu tìm gen ung thư vú BRCA2, ung thư đại tràng là gen APC… Xét nghiệm này có khả năng phát hiện bệnh ung thư từ giai đoạn rất sớm.

2. Xét nghiệm máu không thể hiện 100% bản chất ung thư

Cần khẳng định rằng, xét nghiệm máu không thể hiện 100% bản chất ung thư, vì có thể cho kết quả dương tính giả do máu có những chất tương đồng với khối u. Để xác định có khối u ung thư hay không, thường phải làm lại xét nghiệm sau một thời gian 3- 6 tháng… Nếu đúng là có khối u ung thư thì các chỉ số này sẽ tăng theo tỷ lệ kích thước khối u. Khi các chỉ số tăng lên sẽ kết hợp với các chẩn đoán hình ảnh khác để xác định “đối tượng”. Ví dụ chụp CT toàn thân, chụp hình cộng hưởng khuếch tán toàn thân phát hiện ung thư giai đoạn rất sớm. Nếu là dương tính giả, chỉ số sẽ vọt lên rồi sụt xuống.

Điều lo ngại nhất là hiện tượng âm tính giả, tức là người bệnh thực sự có ung thư nhưng xét nghiệm máu lại không phát hiện được, ví dụ ung thư gan không tiết AFP vào máu. Đây là vấn đề nan giải, vì đôi khi bệnh nhân tưởng mình không mắc bệnh, nhưng thật ra bệnh vẫn âm thầm phát triển.

xét nghiệm afp 1
Dấu ấn ung thư còn được sử dụng để theo dõi điều trị và tiên lượng tình hình bệnh nhân. Trước khi điều trị bác sĩ sẽ chỉ định làm xét nghiệm, ví dụ trước mổ chỉ số là 100 đơn vị chức năng, thì sau khi mổ sẽ giảm xuống còn vài chục thậm chí còn là một-hai đơn vị chức năng. Nhưng sau mổ một thời hạn, xét nghiệm lại, thấy chỉ số tăng cao là báo hiệu có di căn. Song, giá trị của những chỉ số ung thư không phải tuyệt đối, nó chưa thể Kết luận đúng mực bạn có mắc ung thư hay không. Tuy nhiên nếu xét nghiệm mà những dấu ấn ung thư tăng cao, bác sĩ sẽ địa thế căn cứ vào đó để chỉ định làm thêm những xét nghiệm chẩn đoán sâu xa khác .

3. Xét nghiệm máu có thể phát hiện nguy cơ những loại ung thư nào?

xét nghiệm máu có thể phát hiện ung thư vú

  • Chỉ số AFP tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư gan nguyên phát, ung thư buồng trứng, ung thư tinh hoàn.
  • CA 125 tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư buồng trứng, ngoài ra có thể tăng trong ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tử cung và các ung thư đường tiêu hóa.
  • CA 19-9 tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư dạ dày, tuyến tụy và ung thư đường tiêu hóa khác.
  • CA 15-3 tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư vú, đôi khi trong ung thư phổi.
  • HCG tăng cao (ngoài kỳ mang thai) có thể xuất hiện trong ung thư tinh hoàn, ung thư màng đệm.
  • CYFRA 21-1 tăng cao trong ung thư thực quản, ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư vú, tuyến tụy, cổ tử cung.Ngoài ra Cyfra 21-1 có thể tăng cao trong các bệnh như viêm phổi, nhiễm trùng máu, suy thận..
  • Kháng nguyên PSA (PSA toàn phần và PSA tự do) giúp phát hiện ung thư tuyến tiền liệt.
  • CA 72-4 tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư dạ dày, ung thư buồng trứng, ung thư tinh hoàn.
  • NSE (Neuro Specifc Enolase) tăng cao có thể xuất hiện trong ung thư phổi tế bào nhỏ, u nguyên bào thần kinh, u nội tiết …

Các chỉ số trong xét nghiệm máu tăng cao có thể do rất nhiều nguyên nhân, vì thế để chẩn đoán chính xác bạn có mắc ung thư hay không người bệnh cần làm kết hợp nhiều xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khác như chụp CT, chụp MRI, chụp PET, siêu âm, nội soi, sinh thiết… (tùy từng trường hợp bệnh cụ thể).

Để triển khai xét nghiệm máu nhanh gọn với hiệu quả đúng mực, người bệnh nên tìm đến những cơ sở y tế, bệnh viện uy tín có khá đầy đủ máy móc, trang thiết bị y tế. Đặc biệt kinh nghiệm tay nghề của bác sĩ rất quan trọng giúp chẩn đoán đúng chuẩn bệnh lý từ những chỉ số xét nghiệm có được và nhìn nhận đúng mực mức độ, thực trạng sức khỏe thể chất của từng người bệnh. Căn cứ vào đó đưa ra giải pháp điều trị kịp thời, hiệu suất cao .

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.